Terrein staalslakken te Gorinchem. / Afke van Rijn.
Na bloedneuzen grijpen gemeenten in bij gebruik staalslakken, maar Rijk fluit ze terug
Gemeenten in de regio Zuid-Holland Zuid liggen overhoop met het Rijk over het gebruik van staalslakken. Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat heeft hen op de vingers getikt omdat zij vergunningen eisen voor het gebruik van dit omstreden restproduct van Tata Steel. Volgens het Rijk zijn staalslakken een bouwstof en is daarvoor geen vergunning nodig.
Anja Broeken
Schrijft over de regio Gorinchem
6 maart 2026, 06:00Laatste update: 09:15
„Wij willen geen tweede Spijk”, zegt de Gorcumse milieu-wethouder Mark de Boer (Gorcum Actief). „Daarom willen we vooraf én tijdens het gebruik controle.”
De waarschuwing van het ministerie geldt voor Gorinchem, Dordrecht, Papendrecht, Sliedrecht, Zwijndrecht, Alblasserdam, Hendrik-Ido-Ambacht en Hardinxveld-Giessendam. Ook de Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid werd teruggefloten.
Volgens onderzoeksplatform Investico en NU.nl zijn de gemeenten aangeschreven door directeur-generaal Milieu en Internationaal Afke van Rijn. Gemeenten en omgevingsdiensten mogen geen eigen vergunningplicht opleggen voor bouwstoffen die door het Rijk zijn goedgekeurd, schrijft zij. Staalslakken vallen volgens het ministerie onder die categorie.Lees onbeperkt het ADOnbeperktPREMIUMartikelenAbonnement delenDigitale krant met bijlagenóók 10 andere kranten lezen
Bloedneuzen
De gemeenten willen strengere regels juist vanwege eerdere problemen met staalslakken. Directe aanleiding is het incident bij het West Betuwse dorp Spijk, op de grens met Gorinchem. Daar werd 670.000 ton staalslakken aangevoerd voor de aanleg van een geluidswal bij een nieuwe golfbaan.
Door onjuist gebruik spoelden ongebluste kalk en zware metalen uit het bouwmateriaal. De concentraties zware metalen in bodem en water overschreden wettelijke grenswaarden. Rondzwevende kalkdeeltjes veroorzaakten bloedneuzen bij omwonenden.
Rapporten en signalen uit de praktijk wijzen op gezondheidsrisico’s voor mensen en dieren op plekken waar staalslakken worden gebruikt
Thierry Aartsen,Staatssecretaris
Het werk met het materiaal werd in 2019 stilgelegd. Staatssecretaris Thierry Aartsen (VVD) kondigde in juli 2025 een tijdelijk verbod van een jaar af op het gebruik van staalslakken. „Rapporten en signalen uit de praktijk wijzen op gezondheidsrisico’s voor mensen en dieren op plekken waar staalslakken worden gebruikt. Met de huidige regels kunnen we geen veilig gebruik garanderen”, schreef hij toen.
Aartsen is inmiddels minister van Werk en Participatie. Annet Bertram (CDA) volgde hem op als staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat.
Strengere regels
Al vóór het tijdelijke verbod scherpten acht gemeenten in de regio Zuid-Holland Zuid hun regels aan voor het gebruik van staalslakken en andere restproducten als bouwstof. Dat gebeurde in 2023 in samenwerking met de Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid.
Volgens wethouder De Boer speelden daarbij ‘lessen uit het verleden’ een doorslaggevende rol. Hij verwijst niet alleen naar Spijk, maar ook naar de grootschalige PFAS-vervuiling rond Dordrecht.
Deze stoffen, die nauwelijks afbreken in het milieu, werden jarenlang uitgestoten door chemiebedrijf Chemours. Ze verspreidden zich via lucht en water over Dordrecht en omliggende gemeenten. „Dat zijn de belangrijkste redenen waarom wij aan onze eigen werkwijze vasthouden”, zegt De Boer. „De huidige regels van het Rijk beschermen ons milieu en de gezondheid van onze inwoners onvoldoende. We willen niet opnieuw achteraf geconfronteerd worden met problemen die met controle vooraf te voorkomen zijn.”
Lees in dit dossier alles over PFAS en Chemours
Aannemers die in Gorinchem bouwstoffen zoals staalslakken gebruiken, moeten daarom vooraf verklaren dat zij aansprakelijk zijn voor eventuele schade. „Zo voorkomen we dat de gemeente opdraait voor de kosten als het misgaat. Dat is wat inwoners van ons mogen verwachten.”
Politieke steun
Gemeenteraadslid Niels van Santen (VVD) in Gorinchem steunt de opstelling van de wethouder. Samen met raadslid Everdien Hamann (Gorcum Actief) volgt hij de kwestie al sinds Waterschap Rivierenland het werk bij Spijk liet stilleggen. „Milieu en volksgezondheid zijn vele malen belangrijker dan het hergebruik van materialen”, zegt Van Santen. „Zeker wanneer die materialen, zoals bij Spijk, schade kunnen veroorzaken. Ik ga dit aankaarten bij mijn partijgenoten in de Tweede Kamer.”
Lees in dit dossier alles over de staalslakken bij Spijk
